Schaamte en schuld helen
Franz Ruppert's concept van de driedelige psyche is bijzonder krachtig voor het begrijpen van het trauma van (seksueel) geweld.
Je gezonde deel: begraven maar intact
Je gezonde psyche, het deel van je dat wist en weet dat je waardig bent van liefde, bescherming, en respect bestaat nog steeds. Het werd begraven, niet vernietigd. Het is het deel van je dat:
Dit artikel leest met nieuwsgierigheid
Soms momenten van vrede of vreugde voelt
Weet dat wat er gebeurde heel erg verkeerd was
Verlangt naar verbinding, zelfs als dat angstaanjagend is
Je beschaamt jezelf omdat je wel weet dat je deze dingen zou moeten voelen en toch lukt het niet (vaak genoeg).
Je trauma delen: de fragmenten van de horror en nachtmerrie
Je getraumatiseerde psyche bevat alles dat te veel was om te voelen op het moment dat het gebeurde:
De terreur van het geweld zelf
Je machteloosheid en immobilisatie
Het verraad (wanneer de dader vertrouwd was)
De fysieke pijn en invasie
Je eenzaamheid, niemand kwam helpen
Je schaamte, de onverdraaglijke ervaring van je lichaam als vies, beschadigd
Je verwarring, waarom gebeurt dit, wat zegt dit over mij
Je depressieve gevoelens, het onderdrukken van verdriet, kwaadheid, levenslust, …
Deze delen zijn bevroren in tijd. Ze leven nog steeds in die momenten. Wanneer je getriggerd wordt, is het niet dat je je "herinnert". Trauma herinneringen, flashbacks, zijn geen klassieke herinneringen. Je bent letterlijk terug daar, met dezelfde terreur, dezelfde machteloosheid, dezelfde schaamte.
Je overlevingsdelen: de strategieën die je beschermden (en nu kunnen belemmeren)
Je overlevingspsyche ontwikkelde briljante strategieën om je te laten overleven tijdens en na het geweld. Deze leiden op hun beurt tot schaamte. Bijvoorbeeld (maar zeker niet exhaustief):
Dissociatieve strategieën:
Jezelf niet voelen (verdoving)
"Eruit stappen" tijdens triggers
Geheugenfragmentatie
Niet "thuis zijn" in je lichaam
Neurofysiologische capping, letterlijk (je lichaam, sensaties of emoties) niet voelen
Controlestrategieën:
Perfectionisme (als ik perfect ben, ben ik veilig)
Hyperwaakzaamheid (constant scannen op gevaar)
Obsessieve controle over je omgeving, alles op orde en voorspelbaar houden
Eetstoornis of lichaamscontrole
Relationele strategieën:
Mensen plezieren (als iedereen van me houdt, ben ik veilig)
Totale isolatie (als ik niemand toelaat, kan niemand me kwetsen)
Seksualiteit vermijden OF riskante seksualiteit (poging tot herwinnen van controle)
Nooit "nee" kunnen zeggen
Niet echt “ja” kunnen zeggen aan leven, plezier, spel
Zelf-straf strategieën:
Zelfhaat en zelfkritiek
Zelfbeschadiging
Jezelf in gevaarlijke situaties brengen
Geloof dat je lijden verdient
De paradox: Deze strategieën werkten ooit. Ze hielden je in leven. Ze hielden je trauma gescheiden en onderdrukt, gedissocieerd, zodat je kon functioneren. Maar nu, in veiligheid, belemmeren ze je vermogen om te leven, om nabijheid toe te laten, om jezelf thuis te voelen in je eigen lichaam en leven. Ze houden je levenslust tegen.
Transformatie kan pas als je deze strategieën met begrip (h)erkent. De focus ligt niet op het weghalen van de symptomen van de beschermdelen, maar veel meer op het versterken van de gezonde psyche zodat deze het organiserende centrum wordt, en langzaam, met compassie, contact maken met de getraumatiseerde delen zodat ze eindelijk gevoeld, getuigd, en geïntegreerd kunnen worden. Je capaciteit gradueel vergroten om je te kunnen keren naar de pijn van de traumadelen, bij de nachtmerrie en horror kunnen blijven en erdoor gaan. De intensiteit van de schokemoties kunnen verdragen in contact met je therapeut en anderen.